E-İmza ile Mali Mühür Farkı Nedir? Hangisine İhtiyacınız Var?
E-imza ile mali mühür arasındaki fark ne? Gerçek ve tüzel kişi ayrımı, kullanım alanları, karşılaştırma tablosu ve biri diğerinin yerine geçer mi sorusu.
E-imza ve mali mühür ikisi de bir donanımla teslim edilir ve ikisi de elektronik belgeleri onaylar. Bu yüzden sık karıştırılır. Farkı tek cümleyle söylemek gerekirse: e-imza bir kişiye, mali mühür bir işletmeye aittir. Aşağıda bu farkın hukuki temelini, hangi işte hangisinin kullanıldığını ve birinin diğerinin yerine geçip geçmediğini anlatıyoruz.
Hukuki temel: imza kişinin, mühür işletmenin
E-imza, kanundaki adıyla güvenli elektronik imza, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'na dayanır. Kanun imza sahibini "elektronik imza oluşturmak amacıyla bir imza oluşturma aracını kullanan gerçek kişi" olarak tanımlar (m. 3). Güvenli elektronik imza, nitelikli elektronik sertifikaya (NES) dayanır ve elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur (m. 5). Resmî şekle bağlı işlemler gibi kanundaki istisnalar saklıdır.
Mali mühür ise vergi mevzuatından doğar. 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, mali mührü GİB için TÜBİTAK BİLGEM Kamu SM tarafından oluşturulan elektronik sertifika altyapısı olarak tanımlar. Kamu SM'ye göre mali mühür sertifikası, sahibinin vergi kimlik numarasını ve unvanını içerir. e-Fatura ve mevzuatın izin verdiği diğer belgeler bu sertifikayla mühürlenir.
5070 sayılı Kanun'a 2021'de eklenen Ek Madde 1, kamu kurumları ve tüzel kişiler için genel bir elektronik mühür kavramı da getirdi. Bu hükme göre elektronik mühür, belgenin mühür sahibi tarafından oluşturulduğunu, kaynağını ve bütünlüğünü gösteren bir delil kaydıdır ve fiziki mühürle aynı hukuki niteliğe sahiptir. Mali mühür ise GİB'in e-belge düzenlemeleri için öngörülen, vergi işlemlerine özgü bir sertifikadır. Kısacası mühür kavramı kurumu, imza kavramı kişiyi temsil eder.
Karşılaştırma tablosu
| E-imza (NES) | Mali mühür | |
|---|---|---|
| Kime düzenlenir? | Gerçek kişiye | İşletmeye: tüzel kişiler, diğer kurum ve kuruluşlar; isteyen gerçek kişi mükellefler |
| Sertifikada ne yer alır? | Kişinin kimlik bilgileri; varsa başkası adına hareket yetkisi ve mesleki bilgiler | Vergi kimlik numarası ve unvan |
| Dayanağı | 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu | 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve e-Defter mevzuatı |
| Hukuki işlevi | Elle atılan imzayla aynı sonuç (istisnalar saklı) | e-belgelerin bütünlüğünü ve kaynağını gösterir |
| Tipik kullanım | UYAP, e-Devlet, e-Reçete, sözleşmeler, KEP'ten ileti gönderme, şahıs işletmesinin e-belgeleri | Şirketin e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-Defter işlemleri |
| Kimden alınır? | BTK listesindeki elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından | TÜBİTAK BİLGEM Kamu SM'den ya da GİB'in mali mühür için yetkilendirdiği diğer hizmet sağlayıcılardan |
| Unvan veya VKN değişirse | Kişiye düzenlenir; sertifikada şirket adına yetki bilgisi varsa değişikliği sağlayıcıya sorun | Kamu SM'ye göre yeniden başvuru gerekir |
| Jet E-İmza'da süre sonu | Yalnızca telefonla yenilenir | Yenilenmez, yeni başvuru gerekir |
| Teslimat | USB token | Sağlayıcının verdiği donanım (kart ya da token) |
Üç ürünü fiyat ve seçenekleriyle yan yana görmek isterseniz ürünlerimiz sayfasındaki karşılaştırmaya bakabilirsiniz.
Hangisi kime gerekir?
Bireyler ve serbest meslek
Kendi adınıza işlem yapıyorsanız ihtiyacınız olan e-imzadır. Avukatların UYAP işlemleri ve hekimlerin e-Reçete işlemleri kişisel imza gerektirir. Seçenekler için bireysel e-imza ve doktorlar için e-imza sayfalarına bakabilirsiniz.
Şahıs işletmeleri
Şahıs işletmesi sahibi vergi mevzuatına göre gerçek kişi mükelleftir. 509 Sıra No.lu Tebliğ, gerçek kişilerin e-belgelerini NES ile imzalamasına ya da mali mühürle onaylamasına izin verir. Bu yüzden şahıs işletmeniz e-belgeleri için mali mühür yerine e-imza da kullanabilir. Ayrıntılar şahıs şirketi e-imzası sayfasında.
Limited ve anonim şirketler
Tebliğ, NES'i "yalnızca gerçek kişi mükelleflerce kullanılabilen" sertifika olarak tanımlar. Bu nedenle şirketinizin e-belgelerini onaylamak için şirket adına düzenlenmiş mali mühür kullanılır. Mevzuat bazı durumlarda özel entegratörün ya da yetkili meslek mensubunun mührüyle onaylamaya da imkân tanır. Bu istisnaları mali mühür kimler için zorunlu yazımızda anlattık.
Şirket yöneticileri ve yetkilileri ise kişisel imza gereken işler için kendi e-imzalarını kullanır. Örnekler: sözleşmeler, ihale süreçleri, KEP'ten ileti gönderme. Bu yüzden bir şirket iki ürüne birden ihtiyaç duyabilir. Mali mühür şirketin e-belgeleri içindir, yetkilinin e-imzası ise kişisel imza gereken işler içindir. Şirket seçenekleri için şirket e-imzası ve mali mühür sayfalarına bakabilirsiniz.
Biri diğerinin yerine geçer mi?
E-imza mali mührün yerine geçer mi?
Yalnızca gerçek kişi mükelleflerde ve e-belge işlemlerinde. Şahıs işletmesi sahibi, e-belgelerini kendi NES'iyle imzalayabilir.
Tüzel kişilerde e-imza mali mührün yerine geçmez. Şirket müdürünün kişisel e-imzası, şirketin e-faturasını onaylamak için mali mührün yerine kullanılamaz. Çünkü 509 Sıra No.lu Tebliğ'deki tanıma göre NES, yalnızca gerçek kişi mükelleflerce kullanılabilen sertifikadır.
Mali mühür e-imzanın yerine geçer mi?
Hayır. Mali mühür sertifikasında bir kişinin kimliği değil, işletmenin vergi kimlik numarası ve unvanı yer alır. 5070 sayılı Kanun'a göre imza sahibi gerçek kişidir.
Kişisel imza gerektiren işler için mali mühür kullanılamaz. Örneğin kendi adınıza sözleşme imzalamak için e-imza gerekir. KEP'ten ileti göndermek için de BTK'ya göre elektronik imza sahibi olmanız gerekir. TTK'nın 18. maddesi de tacirler arası bazı ihtarların KEP ile yapılabilmesi için güvenli elektronik imza kullanılmasını şart koşar.
Sık karıştırılan durumlar
"Şirket müdürüyüm, e-imzam var. Şirketin e-faturası için yeter mi?"
Hayır. 509 Sıra No.lu Tebliğ'deki tanıma göre NES yalnızca gerçek kişi mükelleflerce kullanılabilir. Şirketin e-belgeleri, şirket adına düzenlenmiş mali mühürle onaylanır. Şirket e-belgelerini özel entegratör üzerinden kullanıyorsa, GİB'in izin verdiği usulle entegratörün mali mührü de kullanılabilir.
"Şahıs işletmem var. Mali mühür almak zorunda mıyım?"
Şart değildir. Gerçek kişi mükellef olarak e-belgelerinizi kendi NES'inizle de imzalayabilirsiniz. Hangisinin muhasebe düzeninize uyduğunu mali müşavirinizle konuşun.
"Mali müşavirim e-defterimi kendi mührüyle imzalıyor. Benim de mali mühür almam gerekir mi?"
Elektronik Defter Genel Tebliği, özel vekâletname ya da muvafakatname ile yetkili meslek mensubunun kendi mali mührü veya NES'iyle imzalamasına izin verir. Vekâletnamede ya da muvafakatnamede belirtilmeyen dönemlerde ise mükellefin kendi NES'i ya da mali mührü gerekir. Bu yetkilendirme sorumluluğunuzu da ortadan kaldırmaz. Belgede hangi dönemlerin yazdığını mali müşavirinizle kontrol edin.
"Kamu çalışanıyım. E-imzamı nereden almalıyım?"
BTK'ya göre Kamu SM nitelikli sertifika hizmetini yalnızca kamu çalışanlarına sunar. Kurumunuz iş için belirli bir sağlayıcı istiyorsa kurumunuzun yönlendirmesine uyun. Kişisel işleriniz için BTK listesindeki diğer sağlayıcılardan da e-imza alabilirsiniz.
Seçim yaparken sorulacak üç soru
- İmza kimin adına atılacak? Bir kişiyse e-imza, bir şirketse mali mühür.
- Belge türü ne? e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-Defter gibi vergi belgeleri mali mühür ya da (gerçek kişilerde) NES ister. Dilekçe, sözleşme, UYAP ve e-Reçete işlemleri kişisel imza ister.
- İşletmeniz şahıs mı, şirket mi? Şahıs işletmesinde işletme sahibinin e-imzası hem kişisel işleri hem e-belgeleri karşılayabilir. Şirkette ise mali mühür ile yetkililerin e-imzası farklı işler görür.
Kararsız kaldıysanız muhasebe düzeninizi bilen mali müşavirinize danışın. Sizin için uygun ürünü seçtikten sonra başvuru süreci aynıdır.
Nasıl başvurulur?
Jet E-İmza'da e-imza ve mali mühür başvurusu online ve üç adımdır: ürün seçimi, başvuran ve fatura bilgileri, özet ve ödeme. Ödeme seçenekleri başvuru sırasında gösterilir. Ödemeden sonra evraklarınızı müşteri panelinizden yüklersiniz. Kimlik onayı yüz yüze yapılır: kurye evrakları getirir ya da ofisimize gelirsiniz. E-imzada, evraklarınız ve kimlik onayınız tamamlandıktan sonra sertifikanız genellikle bir iş günü içinde hazır olur.
Başvurunuzu başvuru ekranından başlatabilirsiniz. Adımların ayrıntısı için e-imza nedir, nasıl alınır rehberimize göz atın.
Kaynaklar
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu (mevzuat.gov.tr): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5070&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (mevzuat.gov.tr): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=33905&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
- Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) (mevzuat.gov.tr): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=15570&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
- Kamu SM, Mali Mühür Sertifika Hizmetleri Hakkında: https://mm.kamusm.gov.tr/hakkinda/index.jsp
- Kamu SM, Mali Mühür Sıkça Sorulan Sorular: https://mm.kamusm.gov.tr/SSS/index.jsp
- BTK, Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları: https://www.btk.gov.tr/elektronik-sertifika-hizmet-saglayicilari
- BTK, KEP'e İlişkin Sıkça Sorulan Sorular: https://www.btk.gov.tr/kep-e-iliskin-sikca-sorulan-sorular
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5